Esperanto-gazetoj por blinduloj
8. septembro 2026
Inter la miloj da periodaĵoj en BitArkivo troviĝas ankaŭ gazetoj, kiuj naskiĝis speciale por blindaj kaj viddifektitaj esperantistoj: brajlaj organoj, nigrepresitaj informiloj por vidantoj, kaj bultenoj de naciaj aŭ internaciaj asocioj. Ili ofte estas maloftaj, malfacile skaneblaj kaj malmulte konataj ekster la blindula movado — ĝuste tial indas ilin katalogi kaj montri.
En la galerio vi jam povas trovi plurajn titolojn kun la kradvorto blinduloj. Sube ni mallonge prezentas ilin, kun iom da historia kunteksto pri kial Esperanto kaj la punktsistema alfabeto de Braille iris kune jam de la komenco de la 20-a jarcento.
Mallonga historia fono
Jam en 1901–1902 Harald Thilander kaj Théophile Cart diskutis la rolon, kiun Esperanto povus ludi en la vivo de nevidantoj. Cart helpis fiksi la brajlan alfabeton por Esperanto (la sesa punkto markas la ĉapelitan literon) kaj en 1904 enmondigis en Parizo la unuan numeron de Esperanta Ligilo. Baldaŭ sekvis lerniloj, kongresetoj de blindaj esperantistoj kaj — por la vidanta publiko — nigrepresitaj informiloj.
Gazetoj por blinduloj en BitArkivo
Esperanta Ligilo
- El BitArkivo: Esperanto Ligilo
Oficiala organo de Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE)
Esperanta Ligilo (en BitArkivo: Esperanto Ligilo) estas la plej longe daŭranta brajla E-gazeto. Fondita de Cart en 1904, ĝi translokiĝis al Svedio kiam Harald Thilander iĝis ĉefredaktisto (1912). Hodiaŭ ĝi estas la oficiala organo de LIBE (Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj).
Ĉe ni vi trovos la titolon kun labortempaj skanaĵoj. LIBE ankaŭ administras la fonduson Eroŝenko (ekde 1983), kiu helpas senpage havigi brajlajn Esperanto-librojn al tiuj, kiuj ne povas pagi ilin.
Ligilo por vidantoj
- El BitArkivo: Ligilo por vidantoj
En 1925 Thilander lanĉis Ligilo-n por vidantoj: nigrepresitan informilon el Stokholmo (ĝis 1939), kiu klarigis al la (vidanta) esperantistaro la agadon de nevidantaj samideanoj. En BitArkivo la serio estas katalogita kun skanoj el la labortempa arkivo.
UABO
- El BitArkivo: UABO
Oficiala organo de Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj
Poste aperis UABO, oficiala organo de la Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj (1938–1939, Stokholmo). La redakcia komitato inkluzivis i.a. Lidja Zamenhof. Mallonga serio, sed grava por la historio de la movado — kaj ankaŭ ĉe ni skanita.
Esperanta Fajrero
- El BitArkivo: Esperanta Fajrero
Organo de Asocio de Blinduloj en Bulgario
Esperanta Fajrero estis brajla organo de la Asocio de Blinduloj en Bulgario (ĉ. 1985–1991, Sofio). Ĝi montras, ke la blindula Esperanto-gazetaro ne limiĝis al Okcidenta Eŭropo.
Ĝenerala Ligo de la Blinduloj de Flandrujo
- El BitArkivo: Ĝenerala Ligo de la Blinduloj de Flandrujo
Mallonga belga bulteno (Antverpeno, 1928–1929) kompletigas la bildon: ankaŭ lokaj blindul-asocioj eldonis Esperanto-numerojn. Ni konservas la titolon kaj labortempajn skanaĵojn por plua kompletigo.
Kio ankoraŭ mankas: Aŭroro
La ĉeĥa brajla gazeto Aŭroro (Prago, ekde 1920) estas unu el la plej vivodaŭraj periodaĵoj en Esperantujo, sed en BitArkivo ni ankoraŭ ne havas ĝiajn numerojn. Ĝin starigis Karel E. Macan; longajn redaktorajn periodojn havis Vuk Echtner kaj poste Jiří Vychodil. Se vi havas brajlajn aŭ nigrepresitajn ekzemplerojn — de Aŭroro aŭ de la ĉi-supraj titoloj — skribu al ni: ni ŝatus skani kaj katalogi ilin.
Kiel trovi ilin
Ĉiuj ĉi-supraj gazetoj portas la kradvorton blinduloj. Uzu la filtrilon en la galerio aŭ malfermu rekte la paĝon de ĉiu titolo. Pliaj numeroj kaj pli kompletaj metadatumoj ĉiam estas bonvenaj.
Por plia historia fono pri Aŭroro, Cart, Thilander kaj LIBE, vidu ankaŭ «Verda aŭroro» ĉe bibliotekoj.org (Javier Guerrero).
